Go to Top

Groentje 16 Een heel jaar groentjes 23 mei 2021

Terwijl voor mijn ogen een merel een dikke engerling uit het gras pulkt, denk ik terug aan onze wandeling door Twente vorig weekend. We liepen door een vrij ongerept bos. Het was druilerig weer en we kwamen bijna geen andere wandelaars tegen. De ongereptheid gaf een weldadige rust. De bomen stonden niet netjes in het gelid, zoals bij een aangeplant bos. Het waren duidelijk zaailingen. Hele stukken met jonge berken die met elkaar stonden te strijden om het licht. Op onregelmatige plekken stonden verschillende oudere bomen nog meer rust en stabiliteit uit te stralen. De ongemaaide bermen langs het pad vertoonden een grote diversiteit aan inheemse planten. Allerlei grassen, dovenetels, zenegroen en kamperfoelie waren er te zien en her en der ook het welbekende zevenblad.

Bloeiend zevenblad

Het gaf me een vreemd gevoel om in zo’n ongerept bos opeens een kruid tegen te komen dat ik in menig tuin te vuur en te zwaard heb bestreden. De confrontatie riep ook vragen op. Waarom geven planten in een natuurlijke omgeving rust, terwijl we totaal gestrest raken als diezelfde planten in onze tuin opduiken. We komen in verweer en grijpen naar de meest dodelijke middelen. Liters gif vloeien over de aarde en vele kuub tuingrond worden uitgewisseld, om maar van het vreeswekkende plantje af te komen. En hier staat dat zevenblad gewoon naast andere plantjes die het allemaal prima naar hun zin hebben. Ze nemen allemaal hun eigen plek in en doen wat ze te doen hebben. Zijn het alleen onze gedachten die het plantje ongewenst maken, of kunnen bepaalde planten ook daadwerkelijk kwaad en moeten we ze bestrijden? Wat weten we over het gedrag van inheemse kruiden, die we in onze tuin onkruid noemen? Wat is onkruid?

In feite heeft de mens het begrip onkruid zelf geschapen. In de natuur komt geen onkruid voor. Sinds de mens meer vrije tijd kreeg en mooie gekweekte plantjes in de tuin wilde, werd al het inheemse niet meer gewenst en tot onkruid bestempeld. Hoe kunnen we dit anders doen? Bij tuinieren kom je ongewenste planten tegen. Maar hoe erg zijn die planten nu eigenlijk? Wat weten we er van? Zijn er ook geen mooie en nuttige, eetbare of zelfs geneeskrachtige inheemse planten te vinden? De giftigste planten zijn bijzonder geschikt als medicijn: vingerhoedskruid voor het hart, taxus tegen kanker. De meest prikkende en zich uitzaaiende planten als brandnetel, distel en paardenbloem zijn bittere noodzaak voor veel vlinders, bijen en hommels.

Heermoes

De meest woekerende kruiden met enorme strengen wortels, zoals zevenblad, kweek, haagwinde en heermoes, zijn structuur-verbeteraars voor de bodem. Ze breken de harde bodem open en maken deze geschikt voor andere planten. Zodra ze hun functie verricht hebben, worden ze overgenomen door andere planten. Dit kan wel meerdere jaren duren. Onze weerzin tegen deze planten is daarom begrijpelijk. Bovendien bedekken ze nogal eens grote percelen grond en ze zijn moeilijk weg te krijgen. Toch is het niet altijd nodig om ze met wortel en al te verwijderen. Ik zou er zelfs voor pleiten om ze hun werk te laten doen en te kijken welke mogelijkheden er zijn.

Je kunt heermoes laten groeien en alleen afmaaien als deze hinderlijk wordt. Als je het maaisel laat liggen zie je het na verloop van tijd niet meer terug. Ook bij zevenblad kun je beter niet in de grond gaan wroeten om de wortels eruit te krijgen, maar kun je volstaan met alleen het blad weg te plukken. Zevenblad is overigens een mooi bodembedekkend plantje. Het bloeit met mooie witte schermen en het is nog eetbaar ook. Het laat zich goed combineren met bijvoorbeeld ooievaarsbek.

Zevenblad en ooievaarsbek (geranium)

Zo zijn er talloze voorbeelden waardoor je niet tegen de natuur in hoeft te gaan, maar op zoek kunt gaan naar mogelijkheden en de schoonheid van deze veel te onbekende en onbeminde planten.