Go to Top

Groentje 18 Herfst 8 september 2021

Je zou het niet zeggen met zo’n stralend zonnetje en 27°C op de meter, maar toch is de herfst merkbaar aan het invallen. Vruchten rijpen, zaden ontwikkelen zich volop. De energie en voedingsstoffen die hiervoor nodig zijn, haalt de plant uit het blad. Dat verliest zijn kracht en valt ten prooi aan allerlei opruimorganismen, zoals schimmels en insecten. Meeldauw, schurft, kevers en slakken doen zich er tegoed aan. Er ontstaan bruine en witte vlekken, kleine kogelronde gaatjes en grote vraatgaten, totdat zelfs alleen de nerf overblijft.

“Wat moeten we ertegen doen?”, wordt mij regelmatig gevraagd. Herfstverschijnselen worden vaak als een ziekte, een onvolkomenheid gezien, iets wat bestreden moet worden of beter gemaakt. Meestal wil men dan dat de veroorzaker om zeep wordt geholpen. Als ik die vraag krijg, wacht ik altijd even met antwoorden. Als ik dan begin met “Tja…,” dan verschijnt er meestal een glimlach om de mond van de vragensteller, omdat ze al weten waar mijn antwoord naartoe zal gaan: “Dat is het mooie van de natuur, die beestjes moeten ook leven, elk organisme heeft een functie in de kringloop, bladiebladieblaadjes…”

Ik geef toe, het is niet altijd fraai om gaatjes en vlekjes op je planten waar te nemen. Maar het is toch echt wat bij de herfst hoort: het grote opruimen is begonnen. Als de natuur dit niet zo had georganiseerd, dan zouden we allang onder een meters dik pakket van groenafval zijn bedolven.

De weerstand tegen afbrekende diertjes en schimmels is hardnekkig. We willen graag mooie onaangetaste, gave, perfecte planten en bloemen zien. Maar betekent dit dat we het minder mooie en minder perfecte niet moeten willen? Het doodmaken van ongewenste organismen en onkruiden is decennia lang de cultuur geweest. Heeft de weerstand tegen imperfectie niet juist geleid tot het gebruik van allerlei chemicaliën in de land- en tuinbouw, waardoor we zo’n verstoring in de biodiversiteit hebben gekregen?

We weten dat we sterke en gezonde planten krijgen als we de bodem goed verzorgen en voeden. Dat is nu precies wat de meeste van die vlekveroorzakende schimmels en gaatjesvretende insecten doen: organisch materiaal afbreken, zodat het als voeding voor de bodem kan terugkeren. Daarmee is de bodem voedend voor planten, die op hun beurt weer voeding zijn voor mensen en dieren.

Mooi dat het beschouwen van deze levenskringloop ons ook nog eens geestelijke voeding geeft. Het leven bestaat bij de gratie van jong en fris, groei en bloei, maar ook oud en kwetsbaar worden, doodgaan en terugkeren naar de aarde. Er is licht en donker, mooi en minder mooi, in- en uitademen, lente en herfst.