Go to Top

Groentje 7 Kop in het Zand 6 augustus 2020

Er is één ding dat ik heel graag doe: de kop in het zand steken. Niet met de ogen dicht, maar wagenwijd open om te kijken wat er zich in de grond afspeelt.

Wat leeft er nu eigenlijk allemaal in die bovenste laag aarde? Grofweg de buitenste meter van de aardkorst? De teeltlaag waar zich de meeste plantenwortels bevinden, waar het krioelt van de beestjes, schimmels en bacteriën. Dit is niet een dooie laag waar wij alleen maar op leven. Nee, het is de levende laag waarván wij leven. In deze aardlaag groeien de planten die we eten. En de planten waarvan de dieren leven die wij weer opeten. Ook bijen, die zo hard nodig zijn voor de bestuiving van ons voedsel, leven bij de gratie van planten. Die planten hebben een gezonde bodem nodig.

Pak een spa, graaf een gat en steek je hoofd onder het maaiveld. We gaan kijken wat daar allemaal gebeurt. Ik doe dat nu al zo’n veertig jaar. Nu weet je meteen waarom ik er zo uit zie. In die veertig jaar ben ik steeds meer gaan inzien dat het leven in die bodem de basis is van al het leven bovengronds. Het leven boven de grond is een afspiegeling van wat er ondergronds gebeurt. De biodiversiteit daar hangt sterk af van de diversiteit aan leven onder de grond. Ziekten en plagen zijn bijna altijd terug te leiden naar verstoringen onder de grond, soms met een natuurlijke oorzaak, maar de laatste honderd jaar meestal door menselijk ingrijpen zoals spitten, ploegen, kunstmest strooien en bestrijdingsmiddelen gebruiken. Dat laatste gebeurt ook steeds meer. De ziekten en plagen die optreden zijn symptomen van verstoringen, maar in plaats van de oorzaak aan te pakken spuiten we nog meer met nog meer verstoringen tot gevolg.  Vanuit de vraag naar hogere productie en efficiënter werken is deze werkwijze te begrijpen. Maar de basis van je bestaan zo kapot maken is volgens mij het laatste dat verstandig is.

Door de techniek en de chemie zijn we het contact met de bodem en het respect ervoor steeds meer kwijt geraakt. Daardoor zijn we ook het vertrouwen kwijtgeraakt dat de aarde voor ons zorgt. Dat, wat er ook gebeurt, de aarde zich weer herstelt en ons weer van voedsel voorziet. Het ontbreken van dat vertrouwen, de basis van ons bestaan, maakt ook dat we onzeker worden. Waartoe zijn wij hier op aarde? Wat zijn we met z’n allen aan het doen? Komt het allemaal nog wel goed?

Het antwoord luidt simpelweg: ‘Ja’.
Neem bijvoorbeeld een oude maïsakker. Flink bespoten en aangereden, er zit praktisch geen bodemleven meer in de grond. Als je die grond met rust laat, dan ontstaat hier na verloop van tijd vanzelf een bos met een flinke strooisellaag en ritselt en krioelt het er van het leven. Ook in de bodem en zonder menselijk ingrijpen. De aarde heeft een zelfregulerend vermogen. Als wij dat systeem, dat bodemweb, leren begrijpen, dan kunnen we de juiste maatregelen nemen om op en van die bodem te leven zonder enorme verstoringen. Soms zijn dat hele voor de hand liggende en simpele oplossingen, zoals compost gebruiken voor bodemverbetering of het blad en snoeiafval laten liggen. De bodem bedekt houden met mulch en planten helpt ook enorm.

De bodem kan zichzelf redden. Laten we daar weer respect voor krijgen en daar ook naar gaan handelen. Zoals de indianen, Aboriginals en de middeleeuwse boeren dat onbewust wisten, zo zullen wij daar bewust van kunnen worden, door ons erin te verdiepen. Niet terug naar onbewust, maar vooruit naar bewust wetend.

Dus, steek je kop in het zand en ga met mij op ontdekkingsreis door de wondere ondergrondwereld met wormengangen en schimmelnetwerken.